پرواز اندیشه

پدیده عکس سلفی را بهتر بشناسیم!
نویسنده : حسین ابراهیمی - ساعت ۸:٥٦ ‎ق.ظ روز ٢ اسفند ۱۳٩۳
 

به گزارش جهان به نقل از مشرق نیوز، چند وقتی است پدیده‌ای عمومی میان عوام و خواص جامعه جهانی رواج پیدا کرده است که در آن افراد از خود به تنهائی یا در جمع و یا با سوژه‌های مختلف عکس می‌گیرند و در فضای مجازی از طریق شبکه‌های مختلف اجتماعی به اشتراک می‌گذارند.

عکس‌هائی از این دست که به «سلفی» (خودگرفت) شهرت دارند ظاهرا گونه‌ای انتخابی است.

سلفی هر چه متهورانه‌تر و بدیع‌تر باشد جذاب‌تر و اصطلاحا لایک‌خورتر است.

علارغم گسترش روزافزون و پرشتاب این نوع از عکسبرداری[۱]،‌ کمتر درباره چیستی و ماهیت، علل ذهنی و اجتماعی و روندهای کنونی و آتی آن تأمل شده است.

در این نوشتار به دنبال آن هستیم تا اندکی به درک واقعی این پدیده نزدیک شویم.

تاریخ سلفی

اطلاعاتی از تاریخ دقیق خلق سلفی وجود ندارد.

آنچه مسلم است در گذشته‌های دور نیز این نوع عکس‌ها رواج داشته است و شاید تاریخی به قدمت اختراع دوربین عکاسی داشته باشد.

گفته می‌شود که اولین عکس مدرن سلفی سال ۱۹۸۲ در منهتن آمریکا توسط فردی به اسم جوزف بایرون گرفته شده است.

در این عکس پنج نفر از عکاسان کمپانی بایرون حضور دارند.[۲]

تصویر سلفی چیست و چه کسانی سلفی می‌گیرند؟

با ورود به عصر اطلاعات و رواج ابزارهای مختلف عکاسی از جمله دوربین‌های دیجیتالی کم حجم و گوشی‌های همراه آمار این عکس‌ها افزایش یافت و ظهور شبکه‌های اجتماعی مجازی نیز در افزایش ترغیب افراد به گرفتن سلفی نقش برجسته‌ای داشت.

در ژوئن ۲۰۱۳ گزارش‌ شده است که ۲۳ میلیون نفر از هشتگ[۳] #selfie در شبکه اجتماعی اینستاگرام (شبکه تخصصی اشتراک گذاری عکس) استفاده کرده‌اند و اگر سایر هشتگ‌های مرتبط با سلفی و نیز زبان‌های مختلف دنیا را در نظر بگیریم این عدد فوق‌العاده بیشتر خواهد شد.

هم اکنون این سبک از عکاسی بسیار پرطرفدار شده است و در گوشه و کنار دنیا اشخاص مختلف با نژادهای گوناگون، چهره‌های متفاوت و سبک‌های زندگی متفاوت‌تر مشغول سلفی گرفتن هستند.

تحقیقی در انگلستان نشان می‌دهد ماهانه ۱.۹ بیلیون عکس در بریتانیا گرفته می‌شود، ۳۲۸ میلیون از این عکس‌ها آنلاین به اشتراک گذاشته می‌شود و ۳۰ درصد عکس‌هایی که انگلیسی‌های ۱۸ تا ۲۴ سال می‌گیرند از نوع سلفی است.[۴]

بدون شک سلفی یکی از پرطرفدارترین ژانرهای عکاسی میان جوانان است و شواهد شبکه‌های اجتماعی خصوصا اینستاگرام موید این مطلب است.

با در نظر گرفتن ۱۰ هشتگ معروف در اینستاگرام متوجه می‌شویم که دو هشتگ به طور ضمنی به عکس‌های سلفی مربوط است و سومین هشتگ پرطرفدار یعنی #me مشخصا مربوط به این‌گونه پرطرفدار عکاسی است.[۵]

انواع سلفی

سوژه اصلی در عکس‌های سلفی «خود» عکاس است.

سلفی عکسی دقیقی نیست و واقعیت چهره فرد را منعکس نمی‌کند؛ زوایه عکاسی و نحوه نورپردازی مانع از آن می‌شود که عکس واقعیت چهره فرد را منعکس کند.

معمولا سعی می‌شود تا عکس‌های سلفی از روبرو و پائین با بالا گرفته شود و اندکی زاویه به سر داده می‌شود تا عمق اثرگذاری عکس بالا رود.

از این‌رو سلفی با خود حقیقی فرد فاصله دارد.

غیر از عکس‌های سلفی تک نفره گاهی اتفاق می‌افتد که فرد در پی اهمیت دادن به سوژه‌ای غیر از خودش باشد و در موقعیت‌ها و شرایط مختلف زیستی، روانی، فرهنگی و اجتماعی عکاسی کند.

روندهای جاری و آتی سلفی‌ها بیانگر اهمیت یافتن عکس‌های «چند سوژه‌ای» است. این نوع از سلفی‌ها در شرایط و موقعیت‌های جدیدتر طرفداران بیشتری دارد.

بنابراین شخص سعی می‌کند تا زمینه عکس‌هایش و سایر سوژه‌هایی که با آن‌ها عکس می‌گیرد هر چه منحصربه‌فردتر باشد. این منحصر به فرد بودن گاهی در لوکیشینی خاص نظیر بالای برجی بلند و گاهی در کنار شخص مشهوری مثل بازیگران و سیاسیون محقق می‌شود.

این نوع از سلفی‌ها برای آن است تا مخاطبان شخص را فردی شجاع بدانند که توانسته در مرتفع‌ترین نقطه دنیا قرار بگیرد، یا فردی با نفوذ بدانند که توانسته با فلان شخصیت سیاسی عکس بگیرد، یا فردی خوشبخت بدانند که در کنار همسر و فرزندانش در شب جشن تولدش عکس گرفته، یا فردی خوش‌تیپ بدانند که آخرین برند پیراهنی را خریده است و یا .....